Van Santa Marta naar de San Blas Eilanden

Hoofdcategorie: Reisverslagen

Maandag 21 december

350 NM (nautical miles) in 45 uur, niet slecht voor een ouder echtpaar in een zeilboot...

We komen aan op het eiland Porvenir waar wij wonderbaarlijk snel inklaren, niet alleen voor de San Blas maar ook voor de rest van Panama inclusief het Panamakanaal en wel voor een heel jaar. Dit werpt een speciaal licht op de Colombiaanse bureaucratie waar wij net het slachtoffer van waren en die er een dikke maand over deed om ons in te klaren.

Porvenir dus, onze eerste kennismaking met de Kuna indianen. De Kuna's bevolken de San Blas eilanden archipel en spreken zelf liever van Kuna Yala (Republiek van de Kuna's). San Blas is de naam die de Spanjaarden aan de eilanden gaven toen ze die veroverden. We hebben nauwelijks ons anker uitgeworpen of we worden geënterd door een man, vrouw en meisje die zijn komen aanpeddelen in een uitgeholde boomstam.

 De man stelt zich voor als Nestor, woont op een naburig eiland en biedt ons zijn diensten aan (afval wegbrengen, een Kuna vlag en mola's kopen) in beter Engels dan wij gewend waren van veel Colombianen maar overigens even vriendelijk en even begaafd in de kunst van communiceren. De vrouw heeft een grote ton voor zich staan, vol met handwerk. Wij willen graag een Kuna vlag, maar Huib is streng en wil per se een vlag die aan beide kanten een afbeelding heeft. Daar zal ze vanavond aan gaan werken, wordt morgen gebracht. Intussen heeft ze haar ton leeggeschud en showt ze haar mola's. Dit zijn doeken van kunstig patchwork gecombineerd met borduurwerk. In feite zijn het kledingstukken voor vrouwen, die op de borst en de rug gedragen worden en die te vergelijken zijn met de kraplappen van de klederdracht van Urker vrouwen. Naast het traditionele werk, in de kleuren paars, zwart en oranje worden tegenwoordig ook toeristenmola's gemaakt in groen, blauw of rood met schreeuwerige designs.

 Kuna's dus. Donkerbruin, gespierd (van al dat peddelen), scherpe neus, brede jukbeenderen en klein van stuk. Nog net niet zo klein als de pygmeeēn in Afrika. Klinkt als generaliseren maar de Kuna's zijn echt een zeer homogeen volk. Dit komt omdat relaties aangaan met niet-Kuna's verboden is op straffe van uitstoting uit de stam. De keerzijde van dit volksgebruik is dat er relatief veel albino's zijn. Bij de Kuna's zijn de vrouwen de baas. Ze gaan over het geld en een echtgenoot wordt deel van de familie van zijn vrouw. Het is niet ongewoon dat mannen zich als vrouwen verkleden en mola's vervaardigen. Er is een grote tolerantie voor homoseksualiteit in de Kuna maatschappij.

Nog wat geschiedenis: de Kuna's hebben zich in hun revolutie van 1925 vrijgevochten van de Panamezen. Panama zelf bestond pas sinds 1903 als zelfstandige staat, losgemaakt van Colombia met steun van Theodore Roosevelt (lees hierover De geheime geschiedenis van Costaguana, van Juan Gabriel Vásquez). De Kuna's wilden in 1925 een eigen soevereine staat maar dreigden door Panamese overmacht uitgeroeid te worden.

 Dit is voorkómen door ook weer interventie van de Amerikanen en sindsdien is Kuna Yala een zelfstandig onderdeel van Panama, met een eigen bestuur en eigen wetten en regels... bijzonder toch? De Kuna's zijn in feite de enige indianenstam ter wereld die als vitale zelfstandige staat functioneert. Waar leven ze van? Van kokosnoten... zonder gekheid: kokosnoten zijn in de boom maar ook op de grond eigendom van de Kuna's. Heb niet het lef als toerist een kokosnoot op te rapen en achterover te drukken; dit is diefstal en wordt bestraft. Alle San Blas eilanden zijn begroeid met palmen hebben een stralend wit zandstrand, helder blauw water en zijn omgeven met koraalriffen waar de branding tegenaan beukt. Kortom ons idee van het paradijs. De volgende dag wordt onze Kuna vlag keurig afgeleverd en onder goedkeurende blikken van onze Kuna vrienden door Huib in het stuurboordwant gehesen. Klaar met alle officialiteiten varen wij naar het naburige eiland Uchutupe Pipigua en genieten daar met volle teugen van boven beschreven aards paradijs.

Hits: 1718